De wereld over wandelen kan - als je een man bent, en zeker als je route door conservatieve gemeenschappen van het platteland leidt - een chronisch mannelijke ervaring zijn.
Gedurende de afgelopen vier en een half jaar, terwijl ik over drie subcontinenten bijna 10.000 kilometer te voet heb afgelegd op de Out of Eden Walk, heeft het me moeite gekost om vrouwelijke gidsen op mijn route te vinden.
Vierentwintig van mijn locale wandelgenoten tot nu toe waren mannen: een kleurrijke broederschap die onder andere bestond uit Ethiopische kamelen-nomaden, een gepensioneerde Saoediche generaal van de commando's, een Palestijnse fotograaf, een travestiete Israëlische zanger, een Georgische middelbare schoolleerling en een op de zwarte lijst geplaatste Kazachse rechter in scheidingszaken. Daarentegen hebben slechts zeven vrouwen mij vergezeld op mijn wereldwijde, verhalen vertellende trektocht vanuit Afrika. Bijna allemaal waren het vriendinnen of medejournalisten die mij kwamen bezoeken. En de meesten hebben relatief kort met mij meegelopen. Het klopt dat mijn route door samenlevingen kwam waar de seksen niet vaak vrijblijvend contact met elkaar hebben. Maar een algemeen feit blijft: aan het begin van de 21e eeuw leven we over het algemeen, of je nu over de drukke trottoirs van de Arabische wereld loopt of over bevroren paden in afgelegen orthodox christelijke dorpjes in de Kaukasus, op een planeet die sterk op basis van geslacht is gescheiden.
Paul Salopek
Het was dus een aangename verrassing om in het hoge en koude Pamirgebergte, met afstand het ruigste en wildste landschap dat ik tot nu toe heb doorkruist, met sterke vrouwen te werken die het geen punt vinden om elke dag 40 kilometer te lopen - niet in wandellaarzen maar op sandalen.
Furough Shakarmamadova en Safina Shoxaydarova, beiden 23, zijn hun hele leven al vrienden, en pioniers.
Zij maken deel uit van de eerste generatie getrainde vrouwelijke wandelgidsen in hun afgelegen gemeenschap van shi'itische moslims en bergbewoners, de Pamiri.
Shakarmamadova - uitbundig, grappen makend, een lezer van literatuur - ontmoette mij bij een afgelegen grenspost van Tadzjikistan op bijna 4.600 meter hoogte. Haar tent was deels ingestort. Niet door de sterke wind, maar omdat de lokale soldaten, er op gebrand om deze jonge vrouw te helpen, hem per ongeluk kapot gemaakt hadden. Shakarmamadova had vindingrijke reparaties uitgevoerd met een stuk staaldraad. Ze hield haar kosten bij in een Excel-werkblad.
Shoxaydarova is stiller en tekent putten en waterbronnen nauwkeurig uit op haar topografische kaarten. Ze is onvermoeibaar. Mijn blijvende indruk van Safina is van haar, tegen de wind in leunend, het gewicht van een enorme rugzak op haar schouders, vaak ver vooruit, temidden van een alpiene wildernis van Marco Poloschapen, gekartelde pieken en ijzige regen.
'Hey, ik heb binnenkort een bruiloft', antwoordde ze gevat, toen ik haar plaagde over haar verslaving aan dikke lagen zonnebrandcrème.
En dat was ook zo.
Nadat ze meer dan 400 kilometer had gelopen over het "dak van de wereld", een hemelhoge Centraal Aziatische bergketen die Russische legers heeft gestopt, trouwde Shoxaydarova in het Pamiri bergstadje Khorog. Striemen van tientallen muggenbeten waren tegen die tijd vervaagd. Ze wankelde op rode naaldhakken onder een nieuw gewicht: geborduurde sluiers die één voor één werden verwijderd voor de familie van haar man. Op de slag van de trommels van schappenvellen danste ik met haar vriendin Sharakmamadova's moeder (Shakarmamadova zelf was in het naburige Pakistan, om als vrijwilliger afval op te ruimen op K-2, de op één na hoogste berg ter wereld).
Als deze vrouwen uitzonderlijk zijn, is dat gedeeltelijk omdat de Pamiri cultuur bijzonder is.
Zij zijn volgers van het Ismaïlisme , een tolerante tak van de islam die wordt geleid door de 49e Aga Khan, een spirituele en wereldlijke leider die afstamt van de Profeet Mohammed (de huidige imam, Zijne Hoogheid Prins Karim Aga Khan, is een alumnus van Harvard). Ismaïlieten zijn verspreid over meer dan 25 landen. Zij leggen de nadruk op zelfvoorzienendheid, gemeenschapszin, en politieke neutraliteit. Meer dan de meeste islamitische stromingen bevorderen zij gendergelijkheid; een recente imam adviseerde families dat als zij slechts één kind naar school konden laten gaan, het een meisje diende te zijn. In Tadzjikistan hebben de leden van de Ismaïlitische minderheid vaak blauwe ogen en spreken zij talen die hun oorsprong hebben in het oude Oosten van Iran. Toen Alexander de Grote door het gebied trok, trouwde hij zijn enige vrouw, Roxane, hier.
De laatste keer dat ik Shoxaydarova zag was ze, zoals gebruikelijk, aan het lopen.
Gehuld in traditionele opsmuk paradeerde ze met haar man uit haar grootvaders huis in Khorog, op dreunende dansmuziek, gevolgd door familieleden die een met strikken versierd huwelijksbed droegen. Zij en Shakarmamadova zijn van plan om de eerste door vrouwen opgezette onderneming voor wandeltochten in Tadzjikistan te openen.
Paul Salopek
Het was dus een aangename verrassing om in het hoge en koude Pamirgebergte, met afstand het ruigste en wildste landschap dat ik tot nu toe heb doorkruist, met sterke vrouwen te werken die het geen punt vinden om elke dag 40 kilometer te lopen - niet in wandellaarzen maar op sandalen.
Furough Shakarmamadova en Safina Shoxaydarova, beiden 23, zijn hun hele leven al vrienden, en pioniers.
Zij maken deel uit van de eerste generatie getrainde vrouwelijke wandelgidsen in hun afgelegen gemeenschap van shi'itische moslims en bergbewoners, de Pamiri.
Shakarmamadova - uitbundig, grappen makend, een lezer van literatuur - ontmoette mij bij een afgelegen grenspost van Tadzjikistan op bijna 4.600 meter hoogte. Haar tent was deels ingestort. Niet door de sterke wind, maar omdat de lokale soldaten, er op gebrand om deze jonge vrouw te helpen, hem per ongeluk kapot gemaakt hadden. Shakarmamadova had vindingrijke reparaties uitgevoerd met een stuk staaldraad. Ze hield haar kosten bij in een Excel-werkblad.
Shoxaydarova is stiller en tekent putten en waterbronnen nauwkeurig uit op haar topografische kaarten. Ze is onvermoeibaar. Mijn blijvende indruk van Safina is van haar, tegen de wind in leunend, het gewicht van een enorme rugzak op haar schouders, vaak ver vooruit, temidden van een alpiene wildernis van Marco Poloschapen, gekartelde pieken en ijzige regen.
'Hey, ik heb binnenkort een bruiloft', antwoordde ze gevat, toen ik haar plaagde over haar verslaving aan dikke lagen zonnebrandcrème.
En dat was ook zo.
Nadat ze meer dan 400 kilometer had gelopen over het "dak van de wereld", een hemelhoge Centraal Aziatische bergketen die Russische legers heeft gestopt, trouwde Shoxaydarova in het Pamiri bergstadje Khorog. Striemen van tientallen muggenbeten waren tegen die tijd vervaagd. Ze wankelde op rode naaldhakken onder een nieuw gewicht: geborduurde sluiers die één voor één werden verwijderd voor de familie van haar man. Op de slag van de trommels van schappenvellen danste ik met haar vriendin Sharakmamadova's moeder (Shakarmamadova zelf was in het naburige Pakistan, om als vrijwilliger afval op te ruimen op K-2, de op één na hoogste berg ter wereld).
Als deze vrouwen uitzonderlijk zijn, is dat gedeeltelijk omdat de Pamiri cultuur bijzonder is.
Zij zijn volgers van het Ismaïlisme , een tolerante tak van de islam die wordt geleid door de 49e Aga Khan, een spirituele en wereldlijke leider die afstamt van de Profeet Mohammed (de huidige imam, Zijne Hoogheid Prins Karim Aga Khan, is een alumnus van Harvard). Ismaïlieten zijn verspreid over meer dan 25 landen. Zij leggen de nadruk op zelfvoorzienendheid, gemeenschapszin, en politieke neutraliteit. Meer dan de meeste islamitische stromingen bevorderen zij gendergelijkheid; een recente imam adviseerde families dat als zij slechts één kind naar school konden laten gaan, het een meisje diende te zijn. In Tadzjikistan hebben de leden van de Ismaïlitische minderheid vaak blauwe ogen en spreken zij talen die hun oorsprong hebben in het oude Oosten van Iran. Toen Alexander de Grote door het gebied trok, trouwde hij zijn enige vrouw, Roxane, hier.
De laatste keer dat ik Shoxaydarova zag was ze, zoals gebruikelijk, aan het lopen.
Gehuld in traditionele opsmuk paradeerde ze met haar man uit haar grootvaders huis in Khorog, op dreunende dansmuziek, gevolgd door familieleden die een met strikken versierd huwelijksbed droegen. Zij en Shakarmamadova zijn van plan om de eerste door vrouwen opgezette onderneming voor wandeltochten in Tadzjikistan te openen.
Video by Paul Salopek
'Ik ben heel blij dat ik je kon vergezellen op de tocht die we gemaakt hebben', e-mailde ze mij weken later, toen ik op weg naar Afghanistan was met een nieuwe, mannelijke gids. 'Het heeft me echt sterker en zelfverzekerder gemaakt'.
Dit was beleefde onzin.
