Αφότου διέσχισε 6.000 μίλια μιας διαδρομής που ξεκίνησε στην Αφρική το 2013, το ταξίδι του 'Πέρα από την Εδέμ' συνεχίζεται. Η καινούργια ένδειξη της πυξίδας: μέσα από τα υψηλότερα βουνά της Γης. Τα Δυτικά Ιμαλάια.
Από την αρχαία πόλη και εμπορικό κέντρο του Ος, στο Κιργιστάν, κοίταξα πίσω, στη διαδρομή 1.500 μιλίων που περπάτησα στην Κεντρική Ασία. Οι ημέρες αυτές έχουν ήδη τη σέπια αίσθηση μιας υπναγωγίας
Beckoning horizon: a summer grassland at the foot of the Alai Mountains.
Video by Paul Salopek
Δεκατέσσερεις μήνες πριν, στα απέραντα λιβάδια του Δυτικού Καζακστάν: τρεις άνδρες - οι οδηγοί μου Ταλγκάτ Ομαρόφ, Νταουλέτ Μπεγέντικοφ και εγώ - χοροπηδούσαμε σε κύκλους τριγύρω από το φοβισμένο άλογό μας, τινάζοντας τα καπέλα μας στον αέρα για να αποκρούσουμε επιθέσεις από άγριους επιβήτορες. (μπορώ να φανταστώ έναν διερχόμενο δορυφόρο να συλλαμβάνει αυτόν τον ήσυχο, τρελό, παγανιστικό χορό: τρεις τελείες, περιστρεφόμενες σε έναν απέραντο ωκεανό από χλόη). Πριν από δέκα μήνες, στη μέση της ερήμου Κιζλ Καμ στο Ουζμπεκιστάν: να τρεκλίζω διψασμένος στην κορυφή ενός κόκκινου αμμόλοφου, όπου βρήκα τελικά βοήθεια χρησιμοποιώντας ένα δορυφορικό τηλέφωνο. Κάποιος είχε λεηλατήσει τα πολύτιμα αποθέματα νερού μας. (Στις μύτες από τις μπότες μου, βρίσκονται αρχαία κομμάτια από σπασμένα νεροδοχεία, τα απομεινάρια ενός άλλου άτυχου καραβανιού στο Δρόμο του Μεταξιού). Επτά μήνες πριν: ένας δυνατός μάγος, έξω από τις πύλες του νεκροταφείου στο παλιό Κοκάντ, έτριψε στάχτες μαλλιού στο στήθος μου, ξορκίζοντας κάθε πιθανή ασθένια εκτός από την μόνη που υπάρχει στα αλήθεια, την μοναξιά.
Και τώρα, μετά από μια μακριά πάυση στο Κυργιστάν - εγκαταλείποντας το γραφείο του συγγραφέα και τις αυστηρές κάθετες γωνίες της πόλης, με τις αιχμές και τις αφύσικες άκρες των σχημάτων της, την αστική γεωμετρία που πληγώνει το μυαλό - ξαναδένω τις μπότες μου. Κοιτάζω νοτιοανατολικά.
Οι διαδρομές εμπρός μου διασχίζουν την άγρια σκεπή της Ασίας.
Paul Salopek
Το Τιαν Σαν. Το Παμίρ. Το Χίντου Κους. Το Καρακοράμ. Οι οροσειρές αυτές στέλνουν τα αναβλύζοντα ποτάμια τους να πεθάνουν κάτω, στη στείρα γη της Δυτικής Κίνας, όπου ο Μάρκο Πολο κατέγραψε τα τζίνι που δελέαζαν τους ταξιδιώτες να πορευθούν προς την καταστροφή τους στην έρημο του Λοπ. Τα χιόνια τους λιώνουν στον Αμού Ντάρια, τον ξακουστό ποταμό Ώξο, που διαπέρασε ο Αλέξανδρος με σχεδίες φτιαγμένες από τα δέρματα των σκηνών του στρατού του. Θα περπατήσω την μακρυά κορυφογραμμή που σχηματίζει ένα πριονωτό καρδιογράφημα στή μέση της καρδίας της ηπείρου. Προς το Τατζικιστάν. Το μακρινό Γουαχάν. Το Πακιστάν. Την Ινδία.
Αλλά υπάρχει ένα ξαφνικό εμπόδιο: έλλειψη γαϊδάρων.
"Είναι δύσκολο να βρεις γάιδαρους για μεταφορά" μου είπε ο συνοδοιπόρος μου, Σεργκέι Γκνεζντίλοφ, αφότου έψαξε για ένα ζώο κοντά στην πόλη που ξεκινούσαμε, την Ος. " Οι αγρότες λένε ότι τα πουλήσαν όλα σε κινέζικα συνεργεία κατασκευής δρόμων για να φάνε."
Αυτή η φήμη όμως, κρύβει μια βαθύτερη, πιο πολύπλοκη και ενοχλητική ιστορία.
Η έλλειψη γαιδάρων στο Νότιο Κυργιστάν φαίνεται να είναι απλώς ένα μικρό κομμάτι ενός ασήμαντου αλλά ανερχόμενου παγκόσμιου εμπορίου των ταπεινών αυτών ζώων. Έμποροι κινέζικης εναλλακτικής ιατρικής και αισθητικής αγοράζουν γαϊδουράκια από όλον τον αναπτυσόμμενο κόσμο λόγω μιας ζελατινώδης ουσίας που βρίσκεται στο δέρμα τους. Ονομάζεται ετζιάο (ejiao) και θεωρείται φάρμακο για την αϋπνία και την ανεμία, ανάμεσα σε άλλες ασθένειες.
Ψάχνουμε για γάιδαρους όλο το πρωί, ο Γκνεζντίλοφ και εγώ. Τελικά οδηγούμε 55 μίλια μέσα από τα βουνά για να βρούμε έναν. Ο διασωθείς σύντροφός μας με τα μακριά αυτιά είναι 15 χρονών. Δαγκώνει όταν τον σελώνουν. Τον λένε Τζίντζερ. Πιο ακριβές θα ήταν: Ο Πιο Αργός Γάιδαρος στην Κεντρική Ασία και Πιθανώς Σε Όλο Τον Κόσμο.
Με τη συντροφιά του αδερφού μου Ρίτσαρντ και μερικών φίλων από την περιοχή, ανεβαίνουμε στα βουνά.
Paul Salopek
Ο κόσμος είναι έξω, τραβώντας μεγάλα μουσικά όργανα με τρακτέρ κατά μήκος των ρυτιδιασμένων λόφων από γρασίδι - μηχανισμοί που επιμένουν πως μαζεύουν σανό αλλά που τα δόντια τους συμμετέχουν σε ένα σιδερένιο κοντσέρτο.
Αποσύρουμε τον Πιο Αργό Γάιδαρο Στην Κεντρική Ασία και Πιθανώς Στον Κόσμο και προσλαμβάνουμε αναβάτες με άλογα για να μας βοηθήσουν να μεταφέρουμε τον εξοπλισμό μας διαμέσου από την οροσειρά Αλάι και στα σύνορα με το Τατζικιστάν. Τα άλογά τους ονομάζονται Μάικ Τάισον και Τζάκι Τσαν.
Φτάνουμε στην κορυφή του περάσματος του Τζιπτίκ - στα 13.600 πόδια - για να δούμε τα όρη του Παμίρ να ξεδιπλώνονται χρυσαφένια μπροστά μας: πυκνές κορυφές, χαμένες μέσα στα σύννεφα, κυματίζουν νότια κλιμακωτά, σαν μανιασμένη θάλασσα. Μια παγωμένη θάλασσα της Τηθύος. Ο ωκεανός που κάλυπτε κάποτε όλη την Κεντρική Ασία στην Κρητιδική Περίοδο.
Ζαλισμένος από το υψόμετρο, κοιτάζω κάτω, τα παπούτσια ενός άλλου άνδρα.
Και έτσι ξεκινάμε. Έχοντας ξεχάσει τις μπότες μου στην Ος.
